Cees Nooteboom

Cees Nooteboom.

De man die Spanje leerde lezen.

Hij stierf in zijn geliefde Spanje.

Alsof hij zelf de laatste omweg koos.

Geboren in Den Haag, maar zijn ziel lag onder een andere zon. De Spaanse zon. Het licht dat alles scherper maakt. De schaduwen die langer zijn dan bij ons. De stilte van het binnenland. Het stof van oude wegen.

Cees Nooteboom was geen toerist.

Hij was een zoeker.

Het Spaanse van Spanje

In Het Spaanse van Spanje neemt hij je niet mee langs ansichtkaartpleinen. Hij graaft. Hij kijkt achter muren. Hij voelt de geschiedenis onder zijn schoenen knarsen. Spanje is bij hem geen vakantieland, maar een gelaagd landschap van herinneringen, oorlog, mystiek, verlaten dorpen en onwrikbare trots.

Hij beschrijft Spanje niet als buitenstaander, maar als iemand die er steeds weer terugkeert. Die begrijpt dat je Spanje niet in één reis leert kennen. Dat je moet dwalen. Dat je moet verdwalen.

En misschien is dat wat mij raakt: hij heeft nooit haast.

In een tijd waarin wij alles snel willen zien, snel willen begrijpen, kiest hij de omweg.

De omweg van Santiago

De omweg van Santiago, wat een titel alleen al.

Een omweg is geen vertraging.

Een omweg is verdieping.

Van Ibiza tot Santiago. Van het eilandlicht naar de noordelijke mist. Hij reist niet alleen geografisch, maar ook in tijd. Romeinen, Moren, pelgrims, kunstenaars, ze lopen allemaal mee over zijn bladzijden.

Je voelt de hitte van Castilië.

Je ruikt de wierook van oude kathedralen.

Je hoort de stilte van verlaten dorpen waar alleen de wind nog Spaans spreekt.

Hij schrijft niet om te imponeren. Hij schrijft om te begrijpen. En daardoor neem je als lezer automatisch deel aan zijn zoektocht.

Liefde voor Spanje

Wat is dat toch, die liefde voor Spanje?

Is het het licht?

Is het de melancholie?

Is het de koppigheid van het landschap?

Nooteboom laat zien dat Spanje geen land is dat zich zomaar prijsgeeft. Je moet er tijd doorbrengen. Je moet de seizoenen zien. Je moet accepteren dat niet alles gladgestreken is.

Spanje is ruw.

En juist daarom eerlijk.

Hij had dat begrepen.

Misschien voelde hij zich er thuis omdat Spanje ruimte laat. Ruimte voor stilte. Ruimte voor geschiedenis. Ruimte voor contemplatie. En ruimte om ouder te worden zonder jezelf te verliezen.

De reiziger die bleef kijken.

Wat mij intrigeert, is dat Nooteboom altijd bleef kijken. Ook op hoge leeftijd. Nieuwsgierig. Open. Alsof elke reis opnieuw begon.

Dat is misschien wel zijn grootste nalatenschap:

Blijf kijken. Blijf vragen. Blijf reizen, al is het maar in gedachten.

Hij heeft Spanje voor velen van ons verdiept.

Niet oppervlakkiger gemaakt.

Niet mooier dan het is.

Maar echter.

En nu is hij daar gebleven. In het land waar hij zo vaak over schreef. Alsof hij zelf een laatste hoofdstuk werd in het Spaanse landschap.

Misschien is dat geen afscheid.

Misschien is dat thuiskomen.

Cees Nooteboom was een mooie man en is mooi gebleven.