Gigant, toch bijzonder.

Uiteraard weet ik dat ook Apeldoorn een mooi, rijk, maar soms ook pijnlijk verleden heeft. Ik woon hier inmiddels ruim vierentwintig jaar, en toch heeft de stad mij nooit dat échte wauw-gevoel gegeven dat ik wel ervaar in de dorpen en steden langs de IJssel, waar mijn hart altijd iets sneller klopt.

Maar er gebeurde iets onverwachts. In de krant las ik een verhaal dat me stil kreeg, een stukje Apeldoorn waar ik geen weet van had, een verborgen hoofdstuk dat ik hier niet had vermoed.

Wereldsterren, gewoon in een gymzaaltje aan de Schoolstraat. U2, UB40… namen die later stadions zouden vullen, stonden vijftig jaar geleden in wat nu Gigant is, voor nog geen 1500 gulden. Twee jonge dromers, Siwert Hogenberg en Jan Westerhof, zaten op een zolder boven de Wereldwinkel aan de Asselsestraat en besloten dat het anders kon. Dat Apeldoorn ruimte mocht maken voor nieuwe geluiden, nieuw leven. En dat lukte hen.

Vijftig jaar later, is er een boek verschenen: Gigantisch luid en tegendraads, een ode aan die dwarse, stoutmoedige beginjaren. En terwijl ik dat las, voelde ik iets verschuiven. Alsof Apeldoorn even van kleur veranderde. Alsof onder de rustige straten een geschiedenis klopte die ik nooit eerder had gehoord.

Een prachtig stukje historie, en helemaal niet “gewoon Apeldoorn”, maar een verborgen cultureel erfgoed dat je niet elke dag tegenkomt. Ik duik in wat ik heb kunnen vinden over de opkomst van Gigant en hoe dat kleine gymzaaltje uitgroeide tot wat het nu is.

Wat nu Gigant heet, begon in de jaren ’70 als een jongerencentrum in Apeldoorn. De plek was oorspronkelijk de gymzaal van de 2e Christelijke School aan de Schoolstraat. 

De drijvende krachten achter dit initiatief waren Jan Westerhof en Siwert Hoogenberg, die op zolder boven de Wereldwinkel aan de Asselsestraat hun idealisme vertaalden naar een plek voor muziek, ontmoeting en jonge cultuur.

In de beginjaren stonden op dat ogenschijnlijk kleine podium al grote namen. In het boek Gigantisch luid en tegendraads noemen Westerhof en Hoogenberg artiesten als U2, UB40, Nirvana, Joan Jett, Simple Minds en nog veel meer. 

Over U2: volgens archieven trad U2 op in Gigant op 17 oktober 1980. 

UB40 wordt ook expliciet genoemd in het boek als een van de reggae-acts die in Apeldoorn speelde. 

Andere namen die passeren in die periode zijn: Bo Diddley, Nico, The Cramps, Killing Joke, The Sound, Johnny Thunders… de lijst is indrukwekkend. 

Het boek is geschreven door de oprichters Westerhof en Hoogenberg. 

Het beslaat de periode 1975–1995, met bijzondere aandacht voor de eerste jaren aan de Schoolstraat, toen de organisatie werd gerund met “ontwapenende naïviteit” en een enorme ambitie. Zo lees ik elders.

Er staan mooie, unieke foto’s in van oude optredens, plus verhalen vol idealisme en rauwe energie. 

Gigant viert het 50-jarige bestaan dit jaar, 2025 met een jubileumweek van 16 t/m 23 november.

Op de openingsdag, 16 november, was er onder andere gratis: een documentaire, en een signeersessie van het boek.

Het boek Gigantisch luid en tegendraads is officieel gepresenteerd en gesigneerd door de oprichters. Ik heb 'm niet gekocht.

Gigant is inmiddels uitgegroeid tot een volwaardig cultuurhuis: poppodium, filmtheater, cursushuis, café, het is niet meer alleen een plek voor muziek, maar een lokaal cultureel hart. 

De idealistische oorsprong, jongeren die zelf hun podium creëren, heeft diepe sporen nagelaten in hoe Gigant wordt geëerd: het jubileumjaar is niet alleen nostalgisch, maar ook een viering van dat blijvende “anders willen zijn”.

Voor mij, iemand die al 24 jaar in Apeldoorn woont: dit is een verhaal dat laat zien dat de stad niet alleen statig Paleis Het Loo, even Apeldoorn bellen, kan zijn, maar ook rebelse, vernieuwende cultuur.

Het geeft Apeldoorn die “wauw-factor”: een gymzaaltje dat bands van wereldniveau aantrok, je realiseert je dat er onder de oppervlakte van je eigen buurt zulke bewegingen zijn geweest.

Het herinnert eraan dat cultuur niet altijd vanuit grote steden komt of Volendam met The Cats, maar ook hier in Apeldoorn kunnen visionairs iets groots opbouwen met passie en doorzettingsvermogen.

©Puri

Bronnen:

CODA / Gemeentearchief Apeldoorn het Apeldoornse erfgoedplatform en de gemeentearchieven.

Copyright & privacy: ben terughoudend met het publiceren van oude foto's vanwege rechten, vandaar dat ik het hier bij laat.