De as van mijn moeder.

De as van mijn moeder, een boek dat mijn eigen verleden fluisterend openvouwde.

Er zijn boeken die je leest, en boeken die je vasthouden. De as van mijn moeder van Frank McCourt behoort tot die laatste categorie. Het is zo’n verhaal dat niet alleen tussen de pagina’s blijft, maar in je keel, in je borst, in die stille plekken van je verleden waar je niet iedere dag durft te kijken. Het is een boek dat pijn doet, voorzichtig, maar onafwendbaar. En toch wil je blijven lezen, omdat het raakt waar het echt is.

De armoede, het overleven, het voortdurende worstelen, van hun moeder, veel in dit verhaal sloeg een brug naar mijn eigen jeugd. Niet omdat onze levens dezelfde waren, maar omdat liefde, gemis en opoffering overal dezelfde taal spreken.

Tijdens het lezen voelde ik opnieuw een diep medelijden met die kinderen, met hun moeder die vocht tot ze niet meer kon, en zelfs met hun vader die misschien meer wilde geven dan hij ooit kon waarmaken. En juist dat bracht me terug naar mijn eigen ouders.

Mijn moeder, die zich jarenlang opofferde voor mij en mijn zus, altijd sterker, altijd meer gevend dan ze bezat. Zij droeg zoveel alleen, in stilte. En mijn vader, afwezig, maar niet uit onwil. Hij werkte hard maar ook vaak ver weg, omdat hij dacht dat materiële zekerheid was wat wij het meest nodig hadden. Hij vergat dat het belangrijkste dat we wilden hebben, hém was. Een vader. Een man naast onze moeder. Iemand die haar lasten had kunnen verlichten.

Toen mijn moeder op 4 september 2011 overleed, werd dat gemis opnieuw tastbaar. Haar as stond lang bij mij thuis, naast die van mijn man, twee mensen die ik liefhad (heb), twee levens die vroeger mijn wereld vormden. Jaren bleef ze zo bij me, alsof ik haar nog niet kon laten gaan. Alsof ik nog één keer wilde voelen dat ze dichtbij was.

Nog niet zolang geleden strooiden mijn dochter Nikki en ik haar as uit. Een moment vol tranen, maar ook van zacht loslaten. Moeilijk, moedig maar niet pijnloos. Een laatste liefdevolle handeling voor een vrouw die haar hele leven zo veel gegeven had. Mijn moeder.

Heb mijn moeder weer bezocht, de uitstrooiplek. 

Op weg naar huis, met rode ogen en een volle borst, wist ik wat ik wilde doen: dit boek nog één keer lezen. Voor de derde keer. De as van mijn moeder. Omdat het niet alleen Frank McCourts verhaal is, maar ook dat van zovele anderen. Het is het verhaal van moeders die zich opofferen, vaders die proberen maar (deels) falen, kinderen die te vroeg leren wat volwassen worden betekent. En het is, in stukjes en fluisteringen, ook deels het verhaal van mij.

Soms herlees je een boek niet omdat je het vergeten bent, maar omdat je jezelf opnieuw wilt vinden in een verhaal dat je begrijpt, en dat jou begrijpt. De as van mijn moeder werd voor mij zo’n kompas. Een spiegel van verdriet, liefde, gemis en dankbaarheid. Een herinnering dat ook de zwaarste levens momenten van schoonheid dragen, omdat ze gevormd zijn door mensen die ons hebben gemaakt tot wie we zijn en van ons hebben gehouden, onvoorwaardelijk.

*mama*