Er zijn boeken die je leest.
En er zijn boeken die met je meelopen.
De omweg naar Santiago van Cees Nooteboom is zo’n boek dat naast me gaat zitten. Niet opdringerig. Niet belerend. Maar als een reisgenoot die zwijgt wanneer het moet en spreekt wanneer het er toe doet.
De omweg naar Santiago is geen gewone reisgids. Het is geen routebeschrijving met afstanden en afslagborden. Het is een zoektocht. Naar Spanje. Naar geschiedenis. Naar stilte. Naar jezelf.
En ik herken daarin iets van mezelf.
De omweg.
Een omweg maken is vertragen.
Niet de kortste route kiezen.
Niet efficiënt zijn.
Maar kijken.
Nooteboom reist door Spanje zoals je door herinneringen reist. Hij dwaalt langs verlaten kloosters, stoffige dorpen, romaanse kerken waar de tijd zich heeft teruggetrokken in steen. Hij kijkt naar schilderijen alsof hij ze wil aanraken met zijn ogen. Hij beschrijft landschappen alsof hij ze opnieuw wil uitvinden.
Spanje is bij hem geen vakantieland.
Het is een binnenland.
Hij neemt mij mee naar Castilië, naar de droogte, naar de hoogvlaktes waar de wind spreekt. Naar kerken waar Maria’s kijken met eeuwenoude ogen. Naar Santiago, maar nooit in één rechte lijn.
Altijd via de omweg.
Spanje als ziel.
Wie Spanje liefheeft, voelt zich thuis in dit boek. Ik ben thuis.
Niet het Spanje van sangria en strand.
Maar het Spanje van stilte, schaduw en licht.
Het Spanje van pelgrimswegen, van mystiek, van ruwe schoonheid.
Ik proef bij hem dezelfde verwondering die ik voel wanneer ik zelf in Spanje ben. Dat het land groter is dan zijn wegen. Dat het verleden daar niet verdwenen is, maar onder je voeten ligt.
Hij schrijft niet om indruk te maken.
Hij schrijft om te begrijpen.
En misschien lees ik hem daarom zo graag.
Reizen als levenshouding
De omweg naar Santiago is eigenlijk een metafoor.
We denken dat we ergens heen gaan.
Maar vaak gaan we eerst langs onszelf.
Nooteboom laat zien dat reizen kijken is. En kijken is stilstaan. En stilstaan is durven voelen.
Er zit iets troostends in zijn manier van schrijven. Hij haast zich niet. Hij weet dat alles al eens is gebeurd, en toch altijd nieuw is voor wie kijkt, echt ziet.
Een beetje poëzie, een beetje mijn heimwee.
De weg is niet recht
de weg is herinnering
stof in tegenlicht
Een kerk zonder stem
fluistert in eeuwenoude steen
hier was iemand thuis
Santiago wacht
maar de reis is al voltooid
in het omkijken.
Wat mij raakt in dit boek is de rust. De bedachtzaamheid. De ruimte tussen de zinnen.
In een wereld die snel wil, kiest Nooteboom voor langzaam.
En misschien is dat de echte omweg:
niet naar Santiago,
maar naar aandacht.
Gracias, Cees.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.